Praktijkgericht onderzoek

Visie op onderzoek

We streven ernaar de belangrijkste partner te zijn van bedrijven en instellingen in Noord-Nederland op het gebied van praktijkgerichte kennis. Daarmee willen we bijdragen aan de innovatie van de regionale kenniseconomie.

Ons praktijkgerichte onderzoek is intensief verbonden met het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties in de regio. We staan hand in hand met andere kennisinstellingen in Nederland en Europa. Onze onderzoeksprojecten zijn gebaseerd op concrete vragen uit de beroepspraktijk. Het belangrijkste doel van het praktijkgerichte onderzoek is kennisvalorisatie, oftewel: het creëren van maatschappelijke waarde uit kennis. Dit krijgt vorm in innovatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen. Deze oplossingen leiden tot vernieuwing in de beroepspraktijk en tot nieuwe producten, diensten en nieuwe bedrijvigheid, zoals startups en scale-ups van bestaande bedrijven.

Betrokkenheid van studenten

Onderzoek maakt integraal deel uit van al onze opleidingen, onder meer door de leerlijn onderzoek binnen alle opleidingen. Studenten zijn via een onderzoeksproject, stage of afstudeerproject veelvuldig betrokken bij projecten waarin onderwijs, onderzoek en werkveld gezamenlijk een praktijkprobleem aanpakken. Deze onderzoeken vinden plaats binnen de kenniscentra en Centres of Expertise van onze hogeschool. De integrale projecten hierin komen onder verschillende noemers voor, zoals innovatiewerkplaatsen, kenniswerkplaatsen, ontwerpateliers en professionele leeromgevingen.

Zie bijlagen praktijkgericht onderzoek

Kennis- en expertisecentra

Ons praktijkgerichte onderzoek vindt plaats in Centres of Expertise en kenniscentra. Hierin zijn de krachten van de lectoraten en de schools gebundeld.

 

Er zijn drie Centres of Expertise en drie kenniscentra:

  • Centre of Expertise Energy
  • Centre of Expertise Healthy Ageing
  • Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap
  • Kenniscentrum Kunst & Samenleving
  • Kenniscentrum NoorderRuimte
  • Kenniscentrum Biobased Economy

Wijzigingen in lectoraten

In 2018 werden twee nieuwe lectoraten ingesteld. Hierop zijn twee nieuwe lectoren benoemd:

  • bij Centre of Expertise Energy: Windenergie (overgenomen van NHL Stenden)
  • bij Centre of Expertise Healthy Ageing: Healthy Ageing & Publieke Gezondheid

Het lectoraat Sensor Technology and Smart Systems is geëvalueerd en ondergebracht bij het kenniscentrum BioBased Economy. Ook bij dit lectoraat is een nieuwe lector aangesteld.

Het lectoraat Leiderschap in Social Sourcing is per 1 januari 2018 beëindigd.

Centre of Expertise Energy

Energy Academy en New Energy Coalition

De Energy Academy is een initiatief dat we hebben opgezet samen met de Rijksuniversiteit Groningen, bedrijven en overheden. In de Energy Academy is al het nieuwe energieonderwijs en -onderzoek gebundeld. De Energy Academy ontwikkelt faciliteiten voor grootschalig onderzoek naar energiegebruik en -beleving (EnergySense). Ook stimuleert het ondernemerschap in energietransitie, via het Startup Fast Track-programma voor startende ondernemers.

Vanuit het Centre of Expertise Energy geven we binnen de Energy Academy vorm aan het praktijkgerichte onderzoek en onderwijs op het gebied van energie. Hierbij zijn kenniscentra, lectoraten, opleidingen, studenten en docenten betrokken. Dit gebeurt mede vanuit het Energy Academy gebouw op de Zernike Campus. Dit geldt als het meest duurzame onderwijsgebouw in Nederland.

De Energy Academy is in het najaar van 2017 gefuseerd met Energy Valley en het Energy Delta Institute tot de New Energy Coalition. New Energy Coalition is opgericht om in een brede coalitie met kennisinstellingen een wezenlijke bijdrage te leveren aan de energietransitie, zowel op nationaal als internationaal niveau.

Lectoraten

Ons energieonderzoek wordt gedaan door en vanuit de lectoraten binnen het Centre of Expertise Energy. Dat zijn de lectoraten Energietransitie, Life Sciences & Renewable Energy, Energietransitie & Netwerken, Energie & Recht, Windenergie, Duurzame LNG Technologie en Communication, Behaviour & the Sustainable Society.

EUREC-masteropleidingen

De EUREC-masteropleidingen sluiten goed aan op de thema’s van het energieonderzoek. Zo sluit de master Sustainable Energy System Management aan op het thema Hybridesystemen en de specialisatie Sustainable Fuel Systems op het thema Alternative Gasses. Het achterliggende Eurec Master-consortiumnetwerk van 42 researchinstituten is belangrijk om partners voor projecten te kunnen vinden.

Energie-innovatie

EnTranCe, onze energieproeftuin, verwelkomde in 2018 drie nieuwe bedrijven op het terrein. Deze bedrijven zijn (nauw) verbonden aan het hier aanwezige netwerk van professionals, onderzoekers en studenten.

In 2018 brachten we 14 nieuwe energie-startups voort. Sinds de start van het Centre of Expertise Energy zijn in totaal 51 nieuwe energiebedrijven vanuit onze hogeschool ontstaan. Een aantal van die bedrijven is gevestigd op EnTranCe.

In 2018 brachten tientallen delegaties van bedrijven, organisaties en overheden uit binnen- en buitenland bezoeken aan EnTranCe. Partners en andere organisaties maken veelvuldig gebruik van EnTranCe en de EnergyBarn als locaties voor uiteenlopende bijeenkomsten en evenementen op het gebied van duurzaamheid, innovatie en energietransitie. Bij events op EnTranCe waren in 2018 in totaal bijna 15.000 bezoekers aanwezig (12.000 EnergyBarn; 2.770 EnTranCe).

Innovatiewerkplaats Energy Transition

De innovatiewerkplaats Energy Transition brengt studenten uit diverse opleidingen samen. Zij werken gedurende een semester aan opdrachten uit het energiewerkveld. Ter voorbereiding op dit semester organiseert het Centre of Expertise Energy een Energy Kickstart Week: een week lang worden studenten ondergedompeld in het thema energietransitie met lezingen, workshops en opdrachten. De innovatiewerkplaats Energy Transition was ook betrokken bij de uitvoering van de energie-minoren Smart Energy, Energy & Society en Community for Law and Energy Research.

Het Centre of Expertise Energy fungeert ook in de verschillende schools als opdrachtgever voor stages en afstudeerprojecten op het gebied van energie.

Centre of Expertise Healthy Ageing

Het Centre of Expertise Healthy Ageing, opgericht in 2013, is een netwerkorganisatie van bedrijven, zorg- en welzijnsinstellingen, onderwijs- en kennisinstellingen. Door praktische innovaties en nieuwe kennis over zorg en welzijn te ontwikkelen, levert het Centre of Expertise Healthy Ageing een bijdrage aan gezond opgroeien en gezond ouder worden. We versterken het profiel van de hogeschool door het leggen van de verbinding tussen alles wat er binnen de hogeschool plaatsvindt aan onderzoek, onderwijs en ondernemerschap en door samenwerking met externe partijen op het gebied van Healthy Ageing.

Onderwijsaanbod

In het onderwijs komt het thema Healthy Ageing aan de orde binnen bijna alle bacheloropleidingen en een aantal masteropleidingen. Het gaat niet alleen om de zorg- en welzijnsopleidingen, zoals Fysiotherapie of Social Work. Ook het Instituut voor Engineering en Communicatie, Media en IT besteden aandacht aan het thema. Daarnaast bieden we specifieke programma’s aan gericht op Healthy Ageing, zoals een aantal minoren, summerschools en de master Healthy Ageing Professional

Praktijkgericht onderzoek

In 2018 waren zo’n achttien lectoren en vier visiting professoren direct gerelateerd aan het zwaartepunt Healthy Ageing. In onze hogeschool zijn er ongeveer 30 lectoren die in meer of mindere mate projecten en onderzoeken uitvoeren rond dit zwaartepunt. Zij doen dat samen met partners via circa 45 promotietrajecten en in meer dan 75 grote en kleinere projecten. Er zijn grote projecten gaande rond Frailty (kwetsbare ouderen) met partners als NHL/Stenden en ZuidOostZorg. Andere grote projecten vinden bijvoorbeeld plaats in het dHealth Lab (samen met onder meer het mkb en UMCG). De thema’s Gezondheid en Technologie en Gezonde Omgeving staan sinds 2018 volop in de schijnwerpers. Het onderzoek is in 2018 meer en meer geclusterd rondom vijf kernthema’s: Frailty/Kwetsbaarheid, Curious Minds, Familiezorg, Community Based Lifestyle Interventions en Maatschappelijk Participatie van Kwetsbare Burgers.

Publiek-private samenwerking

Binnen een innovatiewerkplaats werken lectoren, onderzoekers, docenten en studenten in een proeftuin samen met bedrijven en zorg- en welzijnsinstellingen aan concrete innovaties. Door mee te werken in een innovatiewerkplaats verlaten onze studenten de hogeschool met relevante en waardevolle werkervaring.

In de achttien nieuwe innovatiewerkplaatsen die in het kalenderjaar 2018 zijn gestart, zijn in totaal 120 partnerorganisaties actief. Het gaat om kennis- en onderwijsinstellingen, zorg- en welzijnsinstellingen, bedrijven, netwerkorganisaties en overheden. Samen leveren deze partners voor € 2,4 miljoen aan eigen bijdragen. In elke innovatiewerkplaats zijn een of meer kennisinstellingen, zorg- en welzijnsinstellingen en/of bedrijven betrokken, en vaak ook nog andere partners.

In 2018 waren er 21 nieuwe student startups op het gebied van Healthy Ageing. Sinds de start van het Centre of Expertise Healthy Ageing in 2013 zijn er 76 student startups gerealiseerd.

In totaal zijn er 23 innovatiewerkplaatsen actief. Deze lopen door in 2019. Het totaal van eigen bijdragen van al deze innovatiewerkplaatsen samen is € 2,7 miljoen.

Ook in de publiek-private samenwerking met partners hebben wij ons gericht op twee inhoudelijke speerpunten: Gezondheid en Technologie, en Gezonde Omgeving.

In november 2018 heeft het Centre of Expertise Healthy Ageing in Leeuwarden een Healthy Ageing congres georganiseerd rond het thema Gezonde Omgeving, met meer dan 500 deelnemers. We deden dit samen met HANNN, ZIF, Zorgplein Noord en ZON. Ook op allerlei andere gebieden bouwen we de samenwerking op het gebied van Healthy Ageing uit, bijvoorbeeld in vijf projecten van het mbo, en met de Aletta Jacobs School of Public Health.

Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap

Vanaf 1 september 2016 zijn de krachten van de lectoraten van het Kenniscentrum Ondernemerschap en het Kenniscentrum Arbeid gebundeld in het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap. Dit is de centrale plek binnen de hogeschool waar hoofdlijnen worden uitgezet, initiatieven worden ontplooid en krachten worden gebundeld voor het speerpunt ondernemerschap.

Tijdens de opening van het hogeschooljaar 2016/2017 op 6 september 2016 werd het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap geïntroduceerd door collegevoorzitter Henk Pijlman. Het centrum is vernoemd naar de vicevoorzitter van het College van Bestuur, die op 14 januari 2016 overleed. Marian van Os heeft veel bijgedragen aan het succes van de hogeschool op het gebied van ondernemerschap en onderzoek. Het gebruik van haar naam in het Centrum voor Ondernemerschap is een eerbetoon aan wat ze heeft betekend voor de Hanzehogeschool. Zonder haar had de Hanzehogeschool de huidige toppositie niet gehad.

Per 15 maart 2018 is Hugo Velthuijsen benoemd als directeur van het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap. Hij was voorheen leading lector van het Kenniscentrum Ondernemerschap en het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap. Vanaf september 2018 is het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap georganiseerd als een centre of expertise.

Professionele ondernemers én ondernemende professionals

Het thema ondernemerschap heeft zich de afgelopen jaren binnen onze hogeschool stevig ontwikkeld. Voor schools en opleidingen is professioneel advies beschikbaar bij het inrichten van intracurriculaire onderdelen, gericht op het versterken van ondernemerschap. Er is een aanbod aan awareness-sessies, gastcolleges, workshops, events voor ondernemende professionals en starters, coaching, incubatie en monitoring. In het 'Groninger model voor ondernemerschapsonderwijs en ondersteuning' is er een route-op-maat richting ondernemerschap voor elke student en voor elke studie, de zogenoemde 'Gouden Route.’ Het Groninger model en de Gouden Route zorgen voor een stevige inbedding van ondernemerschap in het onderwijs. Studenten kunnen zich ontwikkelen tot professionele ondernemers én ondernemende professionals, dankzij een breed scala aan ondernemerschapsminoren, de mogelijkheid om af te studeren op je eigen bedrijf of door gebruik te maken van de topondernemersregeling.

Innovatiewerkplaatsen

Innovatiewerkplaats Digital Society Hub

De Digital Society Hub is een innovatiewerkplaats waarin studenten, bedrijven, docenten en onderzoekers samenwerken aan innovaties in de ICT en aan innovaties mét ICT in de zorg, energie, mobiliteit, leefbaarheid en landbouw, inclusief de hieraan gerelateerde vraagstukken over design en communicatie.

Innovatiewerkplaats Krachtig MKB

In de innovatiewerkplaats Krachtig MKB komen onderwijs, onderzoek en midden- en kleinbedrijf samen om te werken aan duurzame en innovatieve oplossingen voor de regio. Via deze innovatiewerkplaats spelen we een belangrijke rol in de Gebiedscoöperatie Westerkwartier. Het draait hierin om coöperatief ondernemen, een vernieuwend businessmodel voor regionaal mkb. Onze onderzoekers en studenten helpen lokale ondernemers hierin onder meer met het vormen van een slimme regionale voedselketen.

Kenniscentrum Kunst & Samenleving

Het Kenniscentrum Kunst & Samenleving stimuleert de creatieve en innovatieve rol van de kunstenaar in de samenleving door een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de beroepspraktijken in de kunsten. De lectoraten in het kenniscentrum doen praktijkgericht onderzoek naar innovatie in de kunsten in samenhang met veranderingen in de samenleving.

Innovatiewerkplaatsen

Studenten van de kunsten en het Kenniscentrum Kunst & Samenleving werken samen in diverse innovatiewerkplaatsen. Kunst levert hierbij een bijdrage aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen.

Innovatiewerkplaats Kunsteducatie

In 2018 is de innovatiewerkplaats Kunsteducatie gestart: een samenwerking tussen de kunsteducatieve bacheloropleidingen, de Master Kunsteducatie (een joint degree tussen de Hanzehogeschool en NHL Stenden ), Onderzoeksgroep Kunsteducatie van Academie Minerva, Prins Claus Conservatorium, de Pedagogische Academie en het noordelijke kunsteducatieve werkveld. De eerste uitwisselingsbijeenkomst met partners uit het werkveld over ontwikkelingen en onderzoeken in de kunsteducatie, genaamd Perron18, was met 70 deelnemers een groot succes.

Innovatiewerkplaatsen Healthy Aging & de kunsten en Kunst, zorg & welzijn

2018 was het laatste jaar van de innovatiewerkplaats Healthy Ageing & de kunsten. De innovatiewerkplaats is een netwerk met partners uit zorg en welzijn, kunst, het kunstvakonderwijs en burgerinitiatieven. We begonnen in 2015 met de ambitie om in twee jaar tijd tien concrete projecten op te zetten en vragen van ouderen, zorgmedewerkers en mensen uit de creatieve sector onder de loep te nemen. Inmiddels heeft het netwerk ruim dertig projecten en initiatieven op het gebied van kunst en ouder worden op de kaart gezet.

De afgelopen twee jaar werd gewerkt aan het project Age Friendly Cultural Region, met als doel kunst- en cultuuraanbod voor ouderen te ontwikkelen en te verduurzamen in de regio Groningen. Het project, met 21 deelnemende studenten in 2018, is gefinancierd door het Fonds voor Cultuurparticipatie, in samenwerking met Vrijdag, gemeente Groningen en de provincie Groningen.

Als vervolg op de innovatiewerkplaats Healthy Ageing & De kunsten is de nieuwe innovatiewerkplaats Kunst, zorg en welzijn opgezet. Deze werkplaats zal zich meer richten op de koppeling tussen onderzoek en onderwijs in het sociale domein.

Innovatiewerkplaats Hemp Design Factory

De innovatiewerkplaats Hemp Design Factory richt zich op open innovatie met als doel het maken van art- en designontwerpen op basis van hernieuwbare, regionaal verwerkte industriële hennep. De nieuwe toepassingen worden dus in de regio ontwikkeld en geproduceerd. De innovatiewerkplaats is een samenwerking tussen Academie Minerva, het Instituut voor Life Science & Technology, het Kenniscentrum Biobased Economy en het Kenniscentrum Kunst & Samenleving. Het afgelopen jaar participeerden 42 studenten van opleidingen binnen en buiten de kunsten hierin.

In 2018 werden diverse ontwerpen gepresenteerd aan het publiek. De innovatiewerkplaats was ook aanwezig op de Vierdaagsefeesten in Nijmegen met grasbeschermende hennepmatten, waarin zaden zijn verwerkt die het herstel van het gras na afloop van festivals bevorderen. Hier werd ook een modulaire henneppallet getest, voor de bescherming van gras. Op Koningsdag, in 2018 gevierd in Groningen, presenteerde de Hemp Design Factory zich door diverse producten te tonen, waaronder meubels gemaakt van hennep. Ook waren er in 2018 diverse netwerkbijeenkomsten, onder andere in de Suikerfabriek.

Innovatiewerkplaatsen Lucia Marthas

Binnen de opleidingen van Lucia Marthas Institute for Performing Arts bieden we tijdens de laatste lesperiode van het opleidingsjaar (periode E) innovatiewerkplaatsen aan. In de innovatiewerkplaatsen ontstaan nieuwe werken, die vaak een maatschappelijk thema hebben.

  • De vierdejaarsstudenten hebben praktijkgericht bewegingsonderzoek gedaan binnen het werk van de wereldberoemde choreograaf Bob Fosse.
  • De tweedejaarsstudenten associale degree Dans en de derdejaars studenten Dans en Docent Dans hebben de diversiteit van culturen onderzocht en verwerkt in een performing arts stuk genaamd ‘Rivers’.
  • De eerstejaarsstudenten hebben onderzoek gedaan naar de historie van dansgezelschap Riverdance.
  • Binnen het project PARD (Performing Art Research and Development) doen onze studenten van de docentenopleiding onderzoek binnen de educatieve praktijk. Zij betrekken in hun onderzoek middelbare scholen en ontwikkelen voor hen nieuwe curricula op het gebied van de performing arts.

Kijk hier voor een overzicht van de onderzoeksresultaten van het kenniscentrum Kunst & Samenleving.

Kenniscentrum NoorderRuimte

Het Kenniscentrum NoorderRuimte doet praktijkgericht onderzoek naar de gebouwde omgeving in Noord-Nederland. Hierbij richten wij ons op vier thema's: Aardbevingen, Krimp, Duurzaamheid en Gezondheid & Welzijn. Binnen NoorderRuimte werken lectoren, (docent)onderzoekers, studenten en professionals uit het werkveld samen aan actuele onderzoeksvraagstukken uit de praktijk.

NoorderRuimte is onder meer verbonden aan BuildinG, het Innovatiecentrum voor toekomstbestendig bouwen. Voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties Ban Ki-moon opende in oktober 2018 de Groningse vestiging van het Global Centre on Adaptation. Dit centrum richt zich op wereldwijde klimaatadaptatievraagstukken. De lector Ruimtelijke Transformaties is sterk betrokken bij dit centrum.

Ook in 2018 heeft NoorderRuimte veel activiteiten georganiseerd om de opgedane kennis te delen. Daaronder twee internationale wetenschappelijke congressen (Resilient and Responsible Architecture en Urbanism en Conference of Interdisciplinary Research on Real Estate) en twee NoorderRuimte-symposia. Daarnaast zijn er nog allerlei symposia en netwerkbijeenkomsten vanuit verschillende projecten georganiseerd.

Innovatiewerkplaatsen

NoorderRuimte heeft meerdere Innovatiewerkplaatsen, waarin studenten werken aan verschillende thema’s, zoals Health Space Design, EDRiT (EemsDollard Regio in Transitie), Healthy Workplace, Duurzaamheid en BouwTex (Bouw met Textiel).

Kenniscentrum Biobased Economy

Als hogeschool willen we bijdragen aan een gezonde en duurzame samenleving en de kracht van Noord-Nederland benutten en versterken. Het Kenniscentrum Biobased Economy (KCBBE), dat sinds 1 september 2016 bestaat, draagt hieraan bij door kunde en kennis van de circulaire en biobased economie te delen en te integreren.

In het kenniscentrum werken lectoren, promovendi, docenten en studenten samen met bedrijfsleven, overheid en andere kennisinstellingen. Er worden nieuwe producten, processen, human capital en bedrijvigheid ontwikkeld die aansluiten op de vraag van de markt, soms al voordat de samenleving en markt deze vraag zelf formuleren. Enkele voorbeelden in 2018 zijn toepassingen van koolhydraten, nieuwe processen voor groene chemie, groene extractie van actieve plantaardige inhoudsstoffen, CO2-reductie en natuurlijke extracten voor kleur-, geur- en smaakstoffen. De toepassingen worden ontwikkeld voor farmacie, cosmetica en de chemische industrie.

ZAP Groningen

Aan het kenniscentrum is de Zernike Advanced Processing (ZAP)-faciliteit verbonden, die op 10 oktober 2018 officieel werd geopend. ZAP Groningen is een semi-industriële leer-werkomgeving waarin kennisinstellingen en (mkb-)bedrijven samenwerken aan innovatieve oplossingen voor de biobased economie. Ondernemers maken graag gebruik van ZAP Groningen om hun ideeën en processen op te schalen naar ‘proof of concept’ (TRL 4-6). Zo kunnen ze de marktpotentie testen.

Resultaten praktijkgericht onderzoek

Ondersteuning van onderzoek

Om de ondersteuning van onderzoek verder te verbeteren, hebben de stafdiensten hun onderlinge samenwerking geïntensiveerd. Zo is er het research support overleg, waarin medewerkers van de stafbureaus Informatisering, Financieel Economische Zaken, Marketing & Communicatie, Human Resources en Onderwijs en Onderzoek werken aan ondersteuning op maat voor de kenniscentra en Centres of Expertise. De Hanze Ethische Adviescommissie (HEAC) heeft zich ontwikkeld tot een volwassen, actieve commissie.

Onderzoek op het gebied van zwaartepunten

Ook in het onderzoek ligt onze focus op de zwaartepunten Energie, Healthy Ageing en Ondernemerschap, en daarnaast op kunsten en honours.

Onderzoek op het gebied van Energie

Het onderzoek op het gebied van Energie spitst zich toe op:

  • ontwikkeling en management van hybride energysystemen;
  • alternatieve (bio)gassen en duurzame brandstoffen;
  • energie en gedrag: draagvlak, participatie en communicatie;
  • de nieuwe (energie)economie: arbeidsmarkt, nieuwe businessmodellen en juridische aspecten van energietransitie;
  • duurzame gemeenschappen en lokale initiatieven.

Bij alle onderzoeken zijn lectoren en (docent)onderzoekers betrokken. Meestal nemen er ook studenten deel aan onderdelen van het onderzoek, in het kader van het energieonderwijs. Daarnaast werkten in studiejaar 2017/2018 tien promovendi aan promotieonderzoek op het gebied van (duurzame) energie.

Ook bij onze andere kenniscentra wordt promotieonderzoek gedaan naar energiegerelateerde onderwerpen. Dit geldt vooral voor de kenniscentra NoorderRuimte en het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap. Hier zijn nog eens dertien promovendi bezig. 

In 2018 hebben we enkele onderzoeksprojecten afgerond, waaronder Flexiheat. Dat was een onderzoeksproject met als doel sneller en efficiënter warmtenetten te realiseren voor industriële gebruikers. Aan de hand van nieuwe businessmodellen zijn vraag en aanbod van gebruikers van warmte en warmtebronnen slimmer op elkaar aangesloten.

Een voorbeeld van nieuw gestart onderzoek is Hydrohub. Dit project is erop gericht om een waterstofproductie-unit op een industriële schaal te testen en ontwikkelen door onderzoek te doen naar de prestaties, opbouw, configuratie en componenten van electrolysers.

Met het project BioP2G waren we genomineerd voor de RAAK-award 2018. Op laboratoriumschaal is het gelukt om elektriciteit om te zetten in gas. Dit gas is net zo geschikt om huizen te verwarmen en mee te koken als het aardgas in de bodem. De onderzoekers wisten van elektriciteit, via elektrolyse, waterstof te maken. Het proces leidt zo direct tot groen gas en verdubbelt de effectieve hoeveelheid biomassa die beschikbaar is voor energieopwekking.

Verder werkten we in 2018 mee aan diverse projecten die gesubsidieerd zijn vanuit de Topsector Energie.

Instrumenten uit onderzoek

Vanuit het onderzoek naar lokale energie-initiatieven zijn in 2018 verschillende instrumenten (door)ontwikkeld om overheden, organisaties en coöperaties te ondersteunen. Voorbeelden zijn:

  • EnergyGame: de We-Energy Game is ontwikkeld in het kader van promotieonderzoek om energiecoöperaties en stakeholders inzicht te geven in de mogelijkheden van energietransitie.
  • Acties Speur de Energieslurper, Check je Warmtelek en 10.000 Duurzame Huishoudens, ten behoeve van bewonersparticipatie en bewustwording.
  • Instrumenten voor het optimaliseren van complexe duurzame energieproductie.
  • EnergieScan voor dorpen en regio’s.

Betrokkenheid studenten

Vanuit diverse studierichtingen en gedurende verschillende leerjaren doen studenten mee aan energieonderzoek. Zij zijn betrokken bij onderzoeksprojecten van lectoren en (docent)onderzoekers en voeren deelonderzoek uit, voor stages of afstuderen. In 2018 werkten 1148 studenten aan energieonderzoeksprojecten op het gebied van duurzame huishoudens en gebouwen, energie-innovaties en duurzame mobiliteit. De studenten komen onder andere van de opleidingen International Communication, HBO-ICT, Bedrijfskunde MER en Elektrotechniek. Studenten presenteren de resultaten van hun onderzoeksprojecten op het halfjaarlijkse Final Symposium van de innovatiewerkplaats Energy Transition aan andere studenten, onderzoekers en opdrachtgevers/bedrijven

Zie bijlagen praktijkgericht onderzoek

Onderzoek op het gebied van Healthy Ageing

Binnen onze hogeschool zijn er bij het Centre of Expertise Healthy Ageing en samenwerkende kenniscentra 28 lectoraten, waar Healthy Ageing een belangrijk thema is. Er lopen ongeveer 30 promotietrajecten over dit onderwerp en er zijn ruim 100 onderzoekers op dit gebied actief. We werken aan stevige allianties met onze belangrijke partners om van betekenis te kunnen zijn voor onze regio. Een nieuwe ontwikkeling is de samenwerking binnen de Aletta Jacobs schools of Public Health.

Projecten

Hieronder een greep uit de circa 50 onderzoeksprojecten in 2018 op het gebied van gezondheid en maatschappelijke participatie.

Who cares?

In de participatiemaatschappij wordt een groter beroep gedaan op de naaste omgeving van chronisch zieke patiënten. Kinderen en jongeren die opgroeien in een gezin met een chronisch ziek gezinslid, kunnen te maken krijgen met toenemende druk. Op dit moment is er nog weinig onderzoek gedaan naar de specifieke doelgroep van jonge adolescenten ofwel studenten.

Met het project ‘Who Cares?’ willen we aandacht vragen voor deze doelgroep. We onderzoeken wat de impact is van het opgroeien met een chronisch ziek gezinslid en welke interventies passend zijn voor deze groep. In 2018 is met behulp van een survey inzicht verkregen in het aantal studenten dat opgroeit in een gezin met een chronisch ziek familielid en welke factoren in die situatie specifiek van invloed zijn. Daarnaast is met behulp van groepsgesprekken duidelijk geworden dat deze situatie vaak enorme impact heeft op het leven van deze adolescenten/studenten. In 2019 zullen we ons richten op de vraag welke ondersteuning passend kan zijn.

Move aHead

Veel studenten ervaren cognitieve belemmeringen bij het volgen van hun opleiding, zoals problemen met aandacht, concentratie, planning en ordening. Deze cognitieve problemen hangen vaak samen met psychische problemen (zoals depressie, angststoornis, autisme en ADHD). Deze studenten lopen vaak studievertraging op of stoppen in het geheel met hun studie. De laatste jaren zien we in het hoger onderwijs een toename van deze studenten, waaronder de groep langstudeerders. Onderwijsprofessionals ervaren vaak handelingsverlegenheid bij het omgaan met dit type beperkingen.

Move aHead richt zich op het (door) ontwikkelen, uitvoeren en evalueren van een innovatieve praktische methodiek voor onderwijsprofessionals. Studenten met cognitieve functiebeperkingen wordt ondersteuning op maat geboden. Het project wordt aan onze hogeschool uitgevoerd door

het lectoraat Rehabilitatie in samenwerking met docenten, docent/onderzoekers en (ervaringsdeskundige) studenten. Voor het project is een leadership fellow 2018 ontvangen, een subsidie gericht op innovatie. Het project wordt hogeschoolbreed uitgevoerd, aangezien studeren met cognitieve functiebeperkingen een algemeen herkend probleem is. Het innovatieproject is niet alleen uniek voor onze hogeschool, maar voor het gehele hoger onderwijs in Nederland. De opbrengsten van het project komen dan ook ten goede aan de bredere docentengemeenschap.

Het project sluit aan bij het thema ‘diversiteit’ in ons Strategisch Plan 2016-2020 en bij de nieuwe beleidsnotitie ‘Studeren met een functiebeperking’. Bovendien sluit het project goed aan bij de ambitie ‘Toegankelijkheid, talentontwikkeling en diversiteit’, zoals geformuleerd in het document ‘De Waarde(n) van Weten, een Strategische Agenda voor het Hoger Onderwijs’ van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Creëer een positieve Talentspiraal

Leerkrachten in het regulier en speciaal onderwijs hebben in toenemende mate te maken met leerlingen in de klas die meer zorg nodig hebben, zoals kinderen met een Autisme Spectrum Stoornis (ASS). Het begeleiden en stimuleren van deze leerlingen is een forse uitdaging. Er is veel kennis over lesgeven aan leerlingen met ASS, maar omdat die kennis niet ontwikkeld is in de context van de klas is zij voor leerkrachten niet goed toepasbaar in de concrete lespraktijk. Bovendien gaat deze kennis vaak over de tekorten van leerlingen met ASS en niet over het stimuleren van hun ontwikkelingspotentieel.

In het RAAK Publiek-project ‘Creëer een positieve Talentspiraal’ is onderzocht hoe leerkrachten dit potentieel kunnen stimuleren. Daartoe hebben leerkrachten elkaar gecoacht en is kennis uitgewisseld tussen verschillende scholen en experts, middels netwerkleren.  Het project heeft kennis, vaardigheden en inzichten opgeleverd over hoe leerkrachten in het onderwijs ondersteund kunnen worden, zodat de talenten bij leerlingen met autisme spectrumstoornis (ASS) tot ontwikkeling komen. Het project ook geleid tot een model voor netwerk-leren.

dHealth Lab

Innovaties zijn nodig om de zorg hoogwaardig en duurzaam te houden. De (door)ontwikkeling en het op grote schaal gebruiken van deze innovaties blijft echter achter bij de verwachtingen. Hoe vergroten we kans om digitale health innovaties vanuit het mkb succesvol op de markt te krijgen en kunnen we het potentieel van deze markt verder optimaliseren?

dHealth Lab richt zich op het ondersteunen bij het realiseren van deze innovaties voor de eindgebruiker met als doel de zelfredzaamheid en regie van mensen te vergroten. Bedrijven, kennis- en zorginstellingen werken samen aan het ontwikkelen, testen en implementeren van digitale innovaties in de zorg. Dit project wordt uitgevoerd door een consortium van de Hanzehogeschool Groningen, UMCG, Rijksuniversiteit Groningen en de bedrijven Wildsea en Reconcept.

Programma Gezondheid, Welzijn en Technologie

In de veranderende wereld nemen de technologische ontwikkelingen snel toe. Bijvoorbeeld de inzet van robots waardoor iemand langer zelfstandig thuis kan wonen, het gebruik van zelfmeetapparatuur of de inzet van Virtual Reality als therapievorm. Inzet van technologie heeft invloed op de werkprocessen en de benodigde competenties van professionals.

Het programma Gezondheid, Welzijn en Technologie richt zich op het versterken van de ontwikkeling van digital health bij de Hanzehogeschool en de noordelijke regio. Zeven schools en het Centre of Expertise Healthy Ageing werken hierbij samen met externe partijen. In 2018 is er veel gerealiseerd. Zo zijn er inspiratiesessies georganiseerd voor medewerkers van de Academies voor Social Studies, Gezondheidsstudies en Verpleegkunde en externe partners. Verschillende lectoraten en studenten zijn betrokken bij onderzoek in de domeinen zorg en welzijn en technologie. Ook is er een Leergang ontwikkeld voor docenten en professionals in zorg en welzijn: Technologie in zorg en Welzijn Hoe dan

Zie bijlagen praktijkgericht onderzoek

Onderzoek op het gebied van Ondernemerschap

Praktijkgericht onderzoek en hogeschoolbrede inspanningen op het gebied van ondernemerschap bieden oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen in onze regio. De onderzoeksagenda richt zich op het versterken van het innovatieve ecosysteem in de noordelijke regio en het versterken van het mkb in de breedte. Daarbij hebben we speciale aandacht voor de thema’s internationalisering, digitalisering en human capital.

Het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap van de Hanzehogeschool Groningen behaalt een excellente score voor haar onderzoeksprofiel en –programma. Dat zegt een visitatiecommissie van Hobéon, bestaande uit externe deskundigen. De commissie wil graag dat de lectoren niet alleen invulling geven aan de NIA, maar deze ook mede bepalen.

Midden- en kleinbedrijf

In 2018 hebben we verder de verbinding gezocht met het regionale midden- en kleinbedrijf (mkb). De Innovatiewerkplaatsen Digital Society Hub en Krachtig MKB zijn opgezet en nader ingericht. Er zijn veel projectvoorstellen ingediend en toegekend waarin met het mkb wordt samengewerkt. Er is een aantal projecten uitgevoerd en afgerond met het mkb, zoals: Proof-of-the-Pudding, MKB@Work en Bedrijfskundige Innovatie in de Bouw.

Betrokkenheid van studenten

Het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap betrekt jaarlijks honderden studenten bij onderzoek. In 2018 waren dat er ruim 1000. Studenten doen onder andere literatuuronderzoek, nemen enquêtes af, organiseren workshops, ontwikkelen nieuwe interventies, prototypes en software en doen effectmetingen. Zij werken mee aan onderzoeksprojecten van de lectoraten tijdens het reguliere onderwijs, in minoren, tijdens stages en bijvoorbeeld als afstudeeropdracht. Daarnaast werken studenten, docenten, onderzoekers en lectoren samen aan praktijkgerichte vraagstukken in innovatiewerkplaatsen.

Projecten

Hieronder enkele voorbeelden van projecten.

Gebiedscoöperatie Westerkwartier

Studenten Financieel Economisch Management waren betrokken bij het onderzoek van het lectoraat Duurzaam Coöperatief Ondernemen. Ze hebben onder meer afstudeeropdrachten gedaan voor het midden- en kleinbedrijf in de Gebiedscoöperatie Westerkwartier.

Bedrijfskundige Innovatie in de Bouw

In het project Bedrijfskundige Innovatie in de Bouw hebben studenten van de opleiding Bouwkunde voor een mkb-bouwbedrijf onderzoek gedaan naar doorlooptijdverkorting bij een nieuw woningconcept dat het bedrijf had ontwikkeld. Het onderzoek heeft een mogelijke kostenbesparing van zo'n € 10.000 per woning opgeleverd door betere planning en verbeteringen in het bedrijfsproces.

Bouwend Nederland

Juridische studenten hebben met en voor Bouwend Nederland praktijkgericht onderzoek gedaan rond opdrachtgunning en samenwerkingsmogelijkheden.

Zie bijlagen praktijkgericht onderzoek

Onderzoek op het gebied van de Kunsten

Het onderzoek op het gebied van de kunsten richt zich op:

  • Kunst en duurzaamheid
  • Kunst en leefbaarheid
  • Kunst en ouderen
  • Kunst, leren en participeren

Projecten

De samenwerking tussen de kunsten en andere opleidingen binnen de Hanzehogeschool vindt ook steeds meer plaats in de onderzoeksprojecten. Hieronder enkele voorbeelden van onderzoeksprojecten in 2018.

Kijk dit zie ik

In dit project is vanuit het lectoraat Image in Context in samenwerking met Dignis Lentis onderzoek gedaan naar hoe je iemand met dementie beter kunt leren kennen door samen foto's te maken. Artistiek onderzoeker en documentairemaker Swanhilde de Jong maakte foto’s met bewoners van het Groninger verpleeghuis ‘t Blauwbörgje (Dignis). Zij ontwikkelde een methode om iemand met dementie te ontmoeten en diens blik op de wereld te delen. Deze methode heeft ze overdraagbaar gemaakt met een video en een publicatie.

Meaningful Music in Health Care

Het project 'Meaningful Music in Health Care' (MiMiC), waarin professionele musici musiceren met en voor patiënten en medisch personeel, heeft in 2018 een vervolg gekregen. Het lectoraat Lifelong Learning in Music en het UMCG hebben bij SIA een gezamenlijke aanvraag gedaan om de aanpak door te ontwikkelen en uit te breiden naar ziekenhuizen in Den Haag, London en Wenen.

Onderzoeksgroep Kunsteducatie

De Onderzoeksgroep Kunsteducatie voert kortlopende en langduriger onderzoeken uit om de binnen- en buitenschoolse kunsteducatie in Noord-Nederland te verbeteren. Onderwerpen van het afgelopen jaar zijn onder meer:

  • creativiteitsontwikkeling in de muziekles op de basisschool;
  • ontwikkelen van een coachingprogramma voor groepsleerkrachten basisonderwijs, gericht op een ‘talentkrachtige’ aanpak van beeldend onderwijs;
  • de rol van de beeldende kunsten in eLabs voor het voortgezet onderwijs;
  • vernieuwing van muziekonderwijs in muziekscholen;
  • samenwerking tussen scholen en culturele instellingen in culturele leergemeenschappen;
  • het gebruik van een digitale port.

Zie bijlagen praktijkgericht onderzoek

Onderzoek op het gebied van Honours

Expertisecentrum voor honoursonderwijs

Het lectoraat Excellentie in Hoger Onderwijs en Samenleving opereert samen met het Hanze Honours College als het Expertisecentrum voor honoursonderwijs. Het team van dertien onderzoekers doet in een internationale context onderzoek naar talentontwikkeling en honoursonderwijs. Het lectoraat heeft een leidende rol in het netwerk van Europese kennisinstellingen European Honors Council.

In 2018 heeft het Honors Faculty Institute (HFI) een trainingsprogramma aangeboden aan deelnemers afkomstig uit onder andere China en Saoedi-Arabië. Het lectoraat EHOS is een van de medeoprichters van het HFI. Ook is in 2018 een Erasmus-staffweek georganiseerd, dit keer met als thema Dynamics of Talent Education. De zestien deelnemers waren afkomstig uit acht verschillende landen.

Lectoraat Excellentie in Hoger Onderwijs en Samenleving

Het Hanze Honours Research Center onderzoekt wat studenten stimuleert tot het leveren van uitmuntende prestaties. Hierbij wordt gekeken naar de didactische benadering van de docenten en de factoren die een inspirerende leeromgeving bepalen. Ook onderzoekt het lectoraat in samenwerking met het werkveld de kenmerken van een excellente professional. De kennis die het lectoraat genereert, wordt zowel binnen onze hogeschool als daarbuiten uitgedragen.

Projecten

Co-Talent

Een beeldbepalend project binnen het lectoraat is Co-Talent. Het streven hiervan is het stimuleren van gezamenlijke talentontwikkeling in het Europees hoger onderwijs. Als leading partner in de European Honors Council blijkt de Hanzehogeschool de beste papieren te hebben om talentvolle jonge mensen te helpen het beste uit zich zelf te halen en innovatie en creativiteit in curricula te bevorderen. Het project is gestart in 2017. In 2020 wordt het project afgesloten met een groot internationaal honourscongres op onze hogeschool.

Internationalisering van onderzoek en innovatie

Het onderzoek op onze hogeschool krijgt steeds meer een internationale dimensie.

De kenniscentra en Centres of Expertise werkten in 2018 aan het verstevigen van de internationale contacten. Er zijn internationale netwerken gevormd, die onder meer gericht zijn op het aangaan van strategische partnerschappen en het aanboren van Europese subsidiebronnen. Belangrijke inhoudelijke zwaartepunten hierbij zijn Energie, Healthy Ageing, Innovatie, Ondernemerschap en Excellentie.

Enkele voorbeelden:

  • EURADA, de Europese Agency of Development Agencies in Brussel, heeft het model van coöperatief ondernemen, Gebiedscoöperatie Westerkwartier, als een van de beste regionale innovaties beoordeeld.
  • De Europese Commissie reikte ‘Michelinsterren’ uit voor de beste Healthy Ageing-regio’s. Noord-Nederland behaalde – onder aanvoering van Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN) – voor de tweede keer de maximale score. Wij zijn een belangrijke partner van het HANNN en hebben mede met het Centre of Expertise Healthy Ageing bijgedragen aan het behalen van deze vier sterren.
  • Diverse van onze onderzoekers hebben hun onderzoek in het buitenland gepresenteerd. Zo waren we vertegenwoordigd tijdens conferenties of symposia van:
    de Swedish Nutrition Foundation
    the Finnish Sport Association for Persons with Disabilities
    the European Real Estate Society
    the European Facility Management Conference
    the High Technology Small Firms (HTSF) Conference
    the International Association of People-Environment Studies
    DEMAND (Dynamics of Energy, Mobility and Demand)
    the European Society for Clinical Nutrition and Metabolism
    the International Association of Logopedics and Phoniatrics
  • Het Energy Transition Centre (EnTranCe) ontving een groot aantal internationale delegaties, onder meer uit Finland, Litouwen, Rusland en Zuid-Korea.
  • We acteren actief in diverse Europese netwerken: Energie Expertise Netwerk van de BENELUX, Enterprise Europe Network, Knowledge4Innovation, ERRIN, Nether, EUREC en Dutch Network Brussels.

Innovatie en valorisatie

We ondersteunen bedrijven en instellingen in Noord-Nederland met praktijkgerichte kennis. Zo leveren we een fundamenteel bijdrage aan de innovatie van de regionale kenniseconomie.

Hanze Ontwerpfabriek

De Hanze Ontwerpfabriek helpt teams van studenten, docenten, medewerkers en externe professionals bij het uitwerken van innovatiegerichte vraagstukken. Met creatieve onderzoeksmethoden en door te werken in multidisciplinaire teams, stimuleert de Hanze Ontwerpfabriek een ondernemende houding en kennisuitwisseling.

De Hanze Ontwerpfabriek helpt innovaties verder te ontwikkelen en naar de markt te brengen. Op de locatie op de Zernike Campus komen creativiteit en techniek samen, kan geëxperimenteerd worden met digitale mogelijkheden en kunnen in een unieke omgeving prototypes worden ontwikkeld. De Hanze Ontwerpfabriek werkt verder samen met externe partijen zoals Triade, O2G2, Hogeschool Rotterdam, Rijksuniversiteit Groningen, gemeente Groningen, IBM, Noorden Duurzaam, ZIENN en het Festival of Entrepreneurial Learning.

Northern Knowledge

Northern Knowledge is een consortium voor valorisatie en ondernemerschap. Het richt zich op het optimaal benutten van kennis, om zo innovatie te stimuleren en bij te dragen aan een sterke noordelijke regio. Onze hogeschool is via het Marian van Os Centrum voor Ondernemerschap vertegenwoordigd in het Programme Board.